Engelli İnsanları Tanıyın
Web sitenizi erişilebilir yapmanızın nedeni, engelli insanların herkes için sunulan içeriğe, istediklerinde kolayca erişebilmelerini sağlamaktır.
Engelli insanlar kimler?
- Görme engelliler
- Kısıtlı görüşe sahipler
- İşitsel engelliler
- Ellerini kullanamayanlar
- Bilişsel engele sahipler
Bahsi geçen engeller ve bu engellerin türevleri websitenizde erişilebilirlik sağlayabileceğiniz kişileri belirlemektedir. Birçok engelli insan olmasına rağmen, eğer en yaygın engelleri anlarsanız, bilgilerinizin erişilebilir olmasını sağlayabilirsiniz.10
Başlıkları Ayarlayın
Bir sayfaya başlık eklemenin iki yolu vardır. Tercih edilmeyen ilk yolu, yazının biçimini değiştirerek; ikici yolu ise, içeriğinizi hiyerarşik olarak altbaşlıklardan oluşacak şekilde başlıklar eklemektir.
Başlıklar içeriğinizin daha kolay taranmasını sağlar. Örneğin, bazı ekran okuyucular sadece kullanıcılara başlıkları listeler. Bu durumda, kullanıcı hiyerarşik olarak yapılandırılmış başlıkları anlayarak içeriğe erişimi kolaylaşır.
Heading 1 ile bir yapıya başlıyorsanız alt başlıkları Heading 2, Heading 3 şeklinde düzenlemeniz başlangıç için güzel bir yol olabilir. HTML’de başlık oluştururken kullanabileceğiniz etiketler aşağıdaki gibidir:
- <H1> başlık 1</H1> başlık 1
- <H2>başlık 2</H2> başlık 2
- <H3>başlık 3</H3> başlık 3
Sayfa İçinde Çok Fazla Bilgi Barındırmayın
Sayfanızı ziyaret eden kişilere mümkün olduğunca bilgi sağlamak isteyebilirsiniz. Fakat bu durumun, ziyaretçilerinizi çok fazla bilgiye maruz bıraktığını gözardı etmemeniz gerekmektedir.
Aynı anda her çeşit bilgiyi ziyaretçilerinize sunmak zorunda değilsiniz. Bunun yerine farklı başlıklar altında bilgilerinizi sunmanız, içeriğin anlaşılmasını kolaylaştıracaktır.
Aşağıdaki maddeleri inceleyebilirsiniz:
- Blog gönderileri
- Son gönderiler
- İlişkili gönderiler
- Son mesajlar
- Blog arşivi
Yukarıdaki maddelerin herbiri tek bir sayfaya ait olabilir fakat, unutmamanız gereken; bir sayfada ne kadar az içerik varsa, o sayfanın anlaşılması o kadar kolay olacaktır. Bu nedenle, içeriğinizi mantıklı parçalara bölmeniz ziyaretçilerinizin bilgileri anlamalarını kolaylaştıracaktır.
İçeriğin mantıklı parçalara bölünmesi, herkes için bilginin kolay anlaşılmasını sağlar. Fakat, özellikle bilişsel engeli olan insanlar, bilgilerin okunması ve anlaşılması hangi sitede daha kolaysa, o siteyi ziyaret etmeyi tercih eder.
Renkleri Özenli Seçin
Belirli durumlarda renklerin kullanılması sitenizi geliştirir ve insanların sitenizdeki bilgileri daha kolay bulabilmesini sağlar. Ana içerik için bir renk, menüler için farklı bir renk ve zorunlu bilgiler için farklı bir renk kullanabilirsiniz.
Fakat, sadece bilgilerle iletişim kurduğunuzda renkleri kullanmayınız. Örneğin eğer sitenize bir form yerleştirirseniz, zorunlu alanlar için kırmızı rengini kullanmanız uygun olabilir fakat, zorunlu alanlarda insanların anlamalarını kolaylaştıracak alternatif yollar da denemeniz gerekmektedir. Örneğin, “*” işaretini eklemek ya da “(zorunlu)” demek, insanların kırmızı rengi zorunlulukla bağdaştırmalarını kolaylaştıracaktır.
Bunun yanı sıra, “devam etmek için kırmızı oka basınız” gibi bir yönerge vermek yerine, “ileri” yazınız.
Yazılara Link Verin
Sitenizi kurmaya başlarken, kendi sayfasınıza ya da başkalarının sayfalarına link vereceksinizdir.
Diğer sayfalara link verirken, iki durumu belirtmeniz gerekiyor:
- Link vereceğiniz sayfa
- Link vereceğiniz sayfanın yazısı
Genellikle linkler için “buraya tıklayın” gibi bilgi vermeyen yazılar görürsünüz. Web sitenizin erişilebilirliğini sağlayabilmek için, linklere bilgi veren ve kullanıcının anlayabileceği yazılar girmeniz idealdir.
İmajları Etiketleyin
İnsanların kullandıkları ekran okuyucular yazılara duyarlıdır. Yani imajları okuyamamaktadır. Eğer, imajınızı etiketlereyek imajın tanımladığı unsuru belirtirseniz, ekran okuyucuları bunları kolaylıkla algılayabilecek ve bilginin anlaşılması sağlanacaktır. Bu tanımlamaları mümkün olduğunca kısa tutmanız gerekmektedir. Örneğin, “bu imaj şunu içeriyor” gibi bir açıklamayla başlamayın. Eğer imaj bir köpek resmiyse, sadece “köpek” yazın. Eğer oynayan bir çocuk resmiyse, sadece “oynayan çocuk” yazın.
Birçok içerik yönetim sistemi yüklediğiniz imaja tanım yazmanıza izin verir. Siz imajı yüklerken, sistemde “alternatif yazı (alternative text)” veya “imaj altyazısı (image caption)” gibi bilgilerin altını doldurabilirsiniz.
Eğer imaj herhangi bir bilgi sağlamıyorsa ve yalnızca dekorasyon amacıyla ekleniyorsa, bu imajları tanımlaya gerek duyulmaz. Eğer sayfanızı HTML’de tasarlıyorsanız, imajınızı ekledikten sonra alt=”” satırını boş bırabilirsiniz. Bu durum, ekran okuyucuya boş bırakılan yerde bir imaj olduğunu ve bu imaja erişilebildiğini fakat, imajın tanımlanmasına ihtiyaç duyulmadığını anlatır.
Formların Doldurulması İçin Yeterli Bilgi Sağlayın
Bir form hazırladığınızda (örn. kayıt, iletişim, öneri formu), kullanıcılarınızın herbir alanın ne anlama geldiğini anlaması gerekmektedir. Bunu sağlamak için, yönergelerinizin açık olmasına özen gösterin. “ad” ve “soyad” gibi alanlar çok bariz olabilir.
Diğer yönergelerin ise açıkça ifade edilmesi gerekebilir. Örneğin, kullanıcının doğum tarihini istediğinizde, “Ay” için ayrılan alanı kullanıcının sayıyla mı, yazıyla mı belirtmesini istediğiniz açık olmalıdır. Bu durumda, “doğum tarihi” yazısının karşısına _._/_._/_._._._ (Gün/Ay/Yıl) gibi kullanıcıyı rakam girmeye teşvik eden alanlar yerleştirebilirsiniz.
Kullandığınız videoları tanımlayın
Videolar ve podcastsler birbirinden farklı iki tür olmalarına rağmen, erişilebilirlik açısından aynı özellikle sahip oldukları için aynı başlık altında değerlendirilebilirler.
Ses ve görüntü içeren herhangi bir medya iki şekilde tanımlanmalıdır: altyazı, ses transkripsiyonu (sesleri metin haline dönüştürme).
Altyazı, işitsel metinlerin yazıya dökülmesini ve böylece işitme engelli insanların bu işitsel materyallerden yararlanmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda görüntülerin de yazıya dönüştürülmesi, görme engelli insanların varolan içeriğe erişimlerini kolaylaştırır. Ses transkripsiyonu ise video veya podcastte okunan metinlerin yazı halini sağlamaktadır.
Siz de sesli içeriğinizi yazı dosyası haline getirmek istiyorsanız, bu içeriği altyazı (HTML için alt=””) yazarak sitenize eklemenizdir. (Bknz. “İmajları etiketleyin”)
Otomatik Kişi Doğrulama Yöntemini Özenli Seçin
Büyük olasılıkla internette sizden resmin doğrulanmasını isteyen birçok kayıt formu görüyorsunuzdur. Bu doğrulama yöntemi, site sahibinin istenmeyen postalardan (SPAM) arınmasını sağlamaktadır. Çok sık karşılaştığınız bu filtreleme yöntemine CAPTCHA adı verilmektedir. Fakat bu yöntem, görme engelli insanların sitenize kayıt olmasını ve sizinle iletişim kurmasını engellemektedir. Bunun nedeni, görme engelli insanlar tarafından kullanılan ekran okuyucuların imajları okuyamamasıdır. Bu imajları etiketlemeniz, ekran okuyucular tarafından imajların algılanmasını sağlar. Fakat, bu sefer istenmeyen posta gönderen robotlar için de ulaşılabilir olur.
Tabi ki sitenizin gerçek insanlar tarafından kullanıldığına emin olmanız ve buna uygun doğrulama yöntemleri kullanmanız gerekmektedir. CAPTCHA’yı, kullanıcıdan sadece imajda yazılanları kutucuğa girmesini istemek yerine, aynı zamanda CAPTCHA içerisinde yazılanların seslendirilmesini sağlayabilirsiniz. Diğer doğrulatma yöntemleri için aşağıdaki örneklere bakabilirsiniz:
- Kullanıcıdan e-posta doğrulaması yapmasını bekleyerek sitenize kullanıcı kaydını alabilirsiniz.
- “2+2” gibi işlem soruları sorabilirsiniz.
- SMS yoluyla doğrulama isteyebilirsiniz.
- “Türk alfebesinin ilk harfi nedir?” gibi basit sorular sorabilirsiniz.
İletişim Bilgisi Sağlayın
Bazı insanların websitenizi kullanabilmeleri için daha fazla bilgiye ihtiyaçları olabilir. Herkese eşit derecede hizmet sağlamanız için insanların sizinle veya anında yardım sağlayabilecek herhangi bir kişiyle iletişim kurabilmelerini kolaylaştıracak iletişim adreslerini verdiğinizden emin olunuz.
